Zal het lied ‘Luister Anita‘ ook opgenomen zijn in de musical over het leven van Mary Servaes die deze week in premiere gaat?

Met dit lied bond de Zangeres zonder Naam de strijd aan met die andere zangeres, de Amerikaanse Anita Bryant, die eind jaren zeventig internationale bekendheid verwierf als christen-fundamentalistisch anti-homoactiviste. De Zangeres verkreeg hiermee definitief de status van homo-icoon.

Maar beste vent hou gerust van je vriend
En strijd voor je rechten
Desnoods er voor vechten
Waar ze jou van beschuldigt,
Heb jij niet verdiend

Die strijd voor homorechten bereikte deze week, zo’n 35 jaar later een twijfelachtig hoogtepunt. De Tweede Kamer schaarde zich in meerderheid achter een verbod op de weigerambtenaar, ambtenaren van de burgerlijke stand die het vertikken om twee partners van het gelijke geslacht in de echt te verbinden.

De rollen lijken nu omgedraaid. Waar Anita Bryant de Amerikaanse politiek wilde gebruiken om homo’s terug in de kast te slaan, is de strijd waar de Zangeres zonder Naam toe opriep ontaard in een eindstrijd waar tolerantie jegens geloofsovertuiging kennelijk minder zwaar weegt dan tolerantie jegens geaardheid.

Van Kees Schuyt – hoogleraar sociologie van de UvA en tegenwoordig lid van de Raad van State – heb ik ooit een mooie definitie van tolerantie opgevangen: het onderdrukken van de neiging om anderen te onderdrukken. Trefzeker. Van die tolerantie lijkt in deze zaak weinig meer over.

Volgens Ineke van Gent, indiener van de verbodsmotie, hoef je geen trouwambtenaar te worden. Heb je moeite met het homohuwelijk, ga dan wat anders doen. Op zich waar. Tegelijkertijd hoef je bijvoorbeeld in Amsterdam niet getrouwd te worden door de twee weigerambtenaren in de hoofdstad. Er staan nog 498 andere ruimerdenkenden klaar om je wel in de echt te verbinden.

Een hoofdrol was in het nieuws weggelegd voor VVD-er Jeanine Hennis-Plasschaert. De verklaard tegenstander van weigerambtenaren moest tandenknarsend tegen het verbod stemmen, daartoe gedwongen door coalitiegenoot CDA en de reservestemmers van de SGP. Met gedoogpartner PVV als lachende derde die de de motie van Van Gent aan een meerderheid hielp en zich van haar meest roze kant kon laten zien.

Vorig jaar nog tijdens een verkiezingsdebat maakte Hennis indruk. Ik twitterde: ‘als je dan toch op de VVD stemt, stem dan op haar’. Het kwam me op een vermaning te staan van Dolly Bellefleur. Ging ik nou campagne voor de VVD voeren? Iedereen die op mijn advies een roze stem op Hennis uitbracht: sorry. Stevige praat tijdens verkiezingscampagnes, zelfs als het om principes als homorechten draait, zijn kennelijk ook bij haar geen garantie voor de toekomst. Van weigerambtenaar naar weigerpoliticus.

Ik weet eigenlijk niet waar ik meer moeite mee heb. Van Gent die vanwege homorechten de tolerantie voor gelovigen uit het oog verliest. PVV-ers die het opkomen voor homorechten vooral gebruiken in hun anti-islam retoriek. Of een Hennis die hoog van de toren blaast om vervolgens uit coalitiebelangen haar eigen principes te grabbel te gooien.

Ik vind het een groot goed dat in dit land mensen van het gelijke geslacht kunnen trouwen. Dat er een kleine minderheid is die vindt dat het huwelijk voor een man en een vrouw bestemd is, laat ze. Gelukkig zijn we zo ver dat we daar in dit land onze schouders over kunnen ophalen.Van een ophitserij à la Bryant is allang geen sprake meer. Juist van een minderheid zou je begrip voor een andere minderheidspositie verwachten.

De strijd tegen de weigerambtenaar gaat niet over homorechten. Het is een achterhoedegevecht tussen politici die elkaar verdringen om te laten zien hoe homovriendelijk ze wel niet zijn. En Hennis heeft deze week laten zien dat we daar niet al te makkelijk in moeten trappen.


6 reacties

  1. Ernstjan says:

    Helaas, het is geen achterhoedegevecht. Het gaat ook niet om een homohuwelijk (een huwelijk dat uitsluitend bedoeld is voor partners van hetzelfde geslacht). In NL hebben we het burgerhuwelijk juist opengesteld voor 2 partners van hetzelfde geslacht. De basis hiervan is die van non-discriminatie. Er is ook niet zoiets als een “hetero-huwelijk” bijvoorbeeld. Vraag is ook of het als huwelijk wordt erkend in het buitenland.

    Nee, de essentiele vraag in deze hele politieke context is eigenlijk meer: “mag je weigeren op grond van gewetensbezwaar, als je in dienst bent van de overheid, terwijl de overheid niet mag discrimineren”.

    Het maakt dan niet uit of je op basis van gewetensbezwaar 2 neo-nazi’s weigert te trouwen, of 2 moslims of 2 geestelijk gehandicapten of 2 mensen van hetzelfde geslacht. De wet geeft ruimte om via gewetensbezwaar (Vanuit welke religie dan ook) te mogen weigeren, terwijl je in dienst bent van de overheid.

    De CU verwoordde het standpunt als volgt: Het weigeren van weigerambtenaren om te mogen weigeren is hetzelfde als beweren dat iemand die discrimineert gediscrimineerd wordt als hij niet het recht heeft te discrimineren.

    Maar als je in dienst bent van de overheid, dien je de wet uit te voeren, voor de wet zijn we gelijk, en dus dien je, wanneer je de keuze maakt om deze taak op je te nemen, in die functie, niet daar op te gaan discrimineren.

  2. ido says:

    Dank je Ernstjan,

    Ik ben ervan op de hoogte dat het strikt genomen geen ‘homohuwelijk’ is. Maar ‘het burgerlijk huwelijk open stellen voor partners van hetzelfde geslacht’ bekt niet echt lekker in een column. Ik denk dat je dat met me eens bent.

    Overigens sla je de plank dus helemaal mis door vrijheid van godsdienst (een grondrecht) gelijk te stellen aan gewetensbezwaren.

    Een geloofsovertuiging dat een huwelijk voor een man en een vrouw voorbestemd is – een overtuiging die ik overigens niet deel – is dus echt iets anders dan dat je een oordeel hebt over een paar omdat ze neonazi zijn (wat een misselijke vergelijking trouwens).

    Ido.

  3. Ernstjan says:

    Sorry Ido, maar Kerk en Staat zijn in dit land nog steeds gescheiden.

    En is gewetensbezwaar (en niet godsdienstvrijheid ) het instrument waar je juist op kunt weigeren. Je doet dan namelijk een beroep op de Wet Gewetensbezwaren.

    De reden is dan je eigen levensovertuiging, of dat nu godsdienst X is of niet.

    Vrijheid van godsdienst is dan ook niet aan de orde, wordt niet beperkt of bedreigd. De overheid is daarin niet onderscheidend en benadert iedereen al gelijke voor de wet. Dan moet je niet toestaan dat een ambtenaar die in dienst is van die overheid, dat gelijk-behandelen-voor-de-wet, dan wel mag weigeren.

    Het idee is juist dat daarom een ambtenaar in functie die gelijkheid in de praktijk MOET uitvoeren: DAT is nu juist scheiding kerk en staat!

  4. Ernstjan says:

    Toevoeging: en dat is nu juist uitsluiting van discriminatie door de overheid. Het niet-uitvoeren van overheidshandeling op basis van gewetensbezwaar, terwijl je als overheid niet mag discrimineren, moeten we niet willen.

  5. ido says:

    Ach linksom of rechtsom, de juridische route van de wet op gewetensbezwaren is destijds gekozen, maar de discussie om die ruimte aan weigerambtenaren te geven is ingegeven door vrijheid van godsdienst.

    Er is geen sprake van discriminatie door de overheid. Veel te grote woorden. Als partners van het gelijke geslacht kun je trouwen. Alleen zijn er enkelingen die die handeling liever niet verrichten. En een overgrote meerderheid die dat wel doet. Het is een volslagen non-discussie want homostellen zouden ook niet door zo iemand getrouwd willen worden.

    Ik rust mijn kaas.

  6. Ernstjan says:

    De weigerambtenaar via de wet gewetensbezwaren houdt de deur open naar bredere discriminatie. Gewetensbezwaar is immers niet religie-gebonden. De voorbeelden die ik noemde (ja, idd, extreme voorbeelden) illustreren dat je je ook in die situaties er op zou kunnen beroepen.

    De overheid laat daarom dus discriminatie in haar gelederen toe, wanneer ze toestaat dat iemand om welke reden dan ook, een uitzondering gaat maken omwille van geslacht, afkomst, sexuele geaardheid of geloofsovertuiging. Het maakt niet uit of iemand anders het wel zou doen. In dit geval heb je te maken met een ambtenaar in dienst van de overheid die discrimineert op gelijk geslacht, en dat dit wordt toegestaan. Dat moet je niet willen.

Respond





Categoriën